सिंहदरबारको ‘गेट-पास’ कि पासो?, डिजिटल तमासाले सोझा जनतालाई सास्तीको रास !

काठमाडौँ । सरकार फेरियो, प्रधानमन्त्रीका अनुहार फेरिए, तर देशको प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबार छिर्ने सर्वसाधारणको नियति भने फेरिएन । ‘डिजिटल नेपाल’ र ‘पेपरलेस’ प्रशासनको चर्को नारा लगाउने सरकारको असली रूप सिंहदरबारको गेटमा पुगेपछि छताछुल्ल हुन्छ। केही समयअघि तामझामका साथ घोषणा गरिएको QR Code गेट पास प्रणाली अहिले ‘गफ’ मा मात्रै सीमित बनेको छ।

गेटमै रोइलो: प्रविधि कि प्रहसन?
सिंहदरबार प्रवेशलाई सहज बनाउन भन्दै सुरु गरिएको डिजिटल प्रणाली अहिले सर्वसाधारणका लागि ‘देखाउने दाँत’ मात्रै सावित भएको छ। अनलाइन फारम भरेर क्युआर कोड देखाउँदा झनझट मुक्त हुने भनिए पनि गेटमा खटिएका सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीको पुरानै ढर्राले गर्दा घण्टौँ लाइन बस्नुपर्ने बाध्यता हटेको छैन।

ज्यालादारी र करार कर्मचारीलाई सास्तीको पहाड , भित्र काम गर्ने स्थायी कर्मचारीलाई त कुर्सी सुरक्षित होला, तर सिंहदरबारभित्रै अस्थायी, करार र ज्यालादारीमा काम गर्ने श्रमिकहरूको पीडा झनै दर्दनाक छ।
• पास नवीकरणकै दौडधुप: काम सुरु हुनुअगाडि गेट पास नवीकरण गर्न लाइन बस्दाबस्दै आधा दिन बित्छ।
• काम सकिन्छ, पास पाइँदैन: विडम्बना त के छ भने, भित्रको काम सकिँदा समेत गेट पास हात पर्दैन।
• पसिनाको मूल्यभन्दा पासको मूल्य महँगो: दिनभर पसिना बगाएर छाक टार्ने मजदुरहरूका लागि सिंहदरबारको गेट ‘नर्कको ढोका’ जस्तै बनेको छ।

नयाँ सरकार: शैली भने पञ्चायती !
नयाँ सरकार आएपछि प्रशासनिक सुधारका ठुला गफ त गरिए, तर कार्यशैलीमा सिन्को समेत भाँचिएको छैन। डिजिटल प्रणाली लागू भएको भनिए पनि अझै पनि भनसुन, चिनजान र सोर्सफोर्स हुनेहरूका लागि गेट खुला छ, तर सोझा सर्वसाधारणका लागि भने ‘नाकावन्दी’ जस्तै छ।
नियम र प्रविधि जनतालाई सजिलो बनाउन ल्याइन्छ कि सास्ती दिन? सिंहदरबारको गेटमा लाग्ने भीड र त्यहाँ सुनिने सर्वसाधारणको चित्कारले वर्तमान सरकारको ‘सुशासन’ लाई गिज्याइरहेको छ।

मुख्य सारांश:
1. घोषणा भर्सेस यथार्थ: QR कोडको गफले मिडियामा ठाउँ पायो, तर गेटमा सर्वसाधारणले अझै हिलो र धुलोमा लाइन बस्नुपर्ने बाध्यता छ।
2. प्रशासनिक लाचारी: अनलाइन प्रणाली भए पनि अन्तिममा ‘कागजी प्रक्रिया’ र ‘सुरक्षा चेकजाँच’ को नाममा हुने ढिलाइले प्रविधिको उपहास गरेको छ।
3. मजदुरको मर्म: सिंहदरबार बनाउने र सफा गर्ने हातहरू नै पासको लागि गेटमा अपमानित हुनुपर्ने अवस्था कहिले अन्त्य होला?