सिभिल अस्पतालको सेवामाथि गम्भीर गुनासो : समयमै औषधि नदिएकोदेखि रुखो व्यवहारसम्मका आरोप

काठमाडौं । अस्पतालमा समयको विशेष महत्व हुन्छ । विशेषगरी इमर्जेन्सी तथा गम्भीर अवस्थाका बिरामीका लागि चिकित्सकले निर्धारण गरेको समयमा औषधि दिनु उपचार प्रक्रियाको महत्वपूर्ण पक्ष मानिन्छ । औषधि दिन ढिलाइ हुँदा बिरामीको स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्न सक्ने भएकाले अस्पतालको सेवा व्यवस्थापन र स्वास्थ्यकर्मीको जिम्मेवारीमाथि सधैँ संवेदनशीलता अपेक्षा गरिन्छ ।

तर काठमाडौंस्थित निजामती कर्मचारी अस्पताल (सिभिल अस्पताल)को सेवा प्रवाहलाई लिएर पछिल्लो समय बिरामी तथा उनीहरूका आफन्तले विभिन्न गम्भीर गुनासा उठाएका छन् । अस्पतालमा उपचाररत केही बिरामी र कुरुवाका अनुसार चिकित्सकले निश्चित समयमा दिन निर्देशन दिएको औषधिसमेत एकदेखि दुई घण्टासम्म ढिलो हुने गरेको छ ।

पछिल्लो एक–दुई सातायता अस्पतालमा उपचार गराइरहेका बिरामी तथा उनीहरूका आफन्तसँग गरिएको कुराकानीमा सेवा प्रवाह, औषधि व्यवस्थापन र कर्मचारीको व्यवहारसम्बन्धी गुनासा सुनिएका हुन् ।

औषधि दिन दुई घण्टासम्म ढिलाइ भएको गुनासो

बिरामीका आफन्तका अनुसार चिकित्सकले निश्चित समयमा दिन वा लगाउन भनेको औषधिका लागि कतिपय अवस्थामा नर्स तथा सम्बन्धित स्वास्थ्यकर्मीलाई पटक–पटक सम्झाउनुपर्ने अवस्था छ ।

‘औषधि दिने समय भइसकेपछि पनि पटक–पटक सम्झाउनुपर्छ । तत्काल सुनुवाइ नहुँदा कहिलेकाहीँ एकदेखि दुई घण्टासम्म ढिलो हुन्छ,’ अस्पतालमा बिरामी कुरिरहेका एक सेवाग्राहीले गुनासो गरे ।

गम्भीर तथा इमर्जेन्सी अवस्थाका बिरामीलाई समयमै औषधि नदिइँदा स्वास्थ्यमा थप जटिलता आउन सक्ने भन्दै कुरुवाहरूले अस्पतालको व्यवस्थापनमाथि प्रश्न उठाएका छन् ।

उनीहरूको प्रश्न छ– समयमै औषधि नपाउँदा बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था बिग्रिए त्यसको जिम्मेवारी कसले लिन्छ ?

औषधि दिन भएको भनिएको ढिलाइबारे अस्पताल प्रशासनले तत्काल अनुगमन गरी वास्तविकता पत्ता लगाउनुपर्ने र कमजोरी देखिए सुधार गर्नुपर्ने सेवाग्राहीको माग छ ।

सुरक्षागार्डको रुखो व्यवहारदेखि बिरामी कुरुवामाथिको अमानवीय शैलीसम्म गुनासो

अस्पतालमा औषधि, उपचार र ढिलासुस्तीको समस्या मात्रै छैन । बिरामी तथा बिरामी कुरुवामाथि केही सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीबाट हुने रुखो व्यवहारबारे समेत गुनासो बढ्दो छ । अस्पताल पुगेका सेवाग्राहीका अनुसार कतिपय सुरक्षागार्डले सामान्य जानकारी सोध्दा समेत झर्किने, ठूलो स्वरमा बोल्ने र बिरामीका कुरुवालाई मानवीय संवेदनासमेत नदेखाई व्यवहार गर्ने गरेका छन् ।

सम्बन्धित निकायले यसतर्फ पनि गम्भीर ध्यान दिन जरुरी छ । रहरले कोही बिरामी बोकेर अस्पताल पुग्दैन । एकातिर आफ्नै मान्छेको स्वास्थ्यको चिन्ता, अर्कोतिर उपचार खर्चको आर्थिक दबाब र त्यसमाथि अस्पतालमै कर्मचारी, नर्स वा सुरक्षाकर्मीको रुखो व्यवहार सहनुपर्ने अवस्था बिरामी र कुरुवाका लागि अर्को पीडा बन्ने गरेको छ ।

बिरामीका आफन्त कुन मानसिक अवस्थाबाट गुज्रिरहेका छन् भन्ने सामान्य मानवीय संवेदनासमेत नबुझी गरिने व्यवहार कुनै पनि अस्पतालका लागि शोभनीय हुन सक्दैन । सुरक्षाका नाममा अनुशासन कायम गर्नु एउटा कुरा हो, तर बिरामी र कुरुवालाई हप्काउनु, अपमानित महसुस गराउनु वा उनीहरूको पीडामाथि थप पीडा दिनु अर्को कुरा हो ।

अस्पतालको फार्मेसीमा अत्यावश्यक औषधि नपाएको आरोप

सिभिल अस्पतालको फार्मेसीको सेवा र औषधि उपलब्धतालाई लिएर पनि बिरामी तथा उनीहरूका आफन्तले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन् ।

चिकित्सकले सिफारिस गरेका कतिपय अत्यावश्यक औषधि अस्पतालकै फार्मेसीमा उपलब्ध नहुँदा बाहिरका निजी फार्मेसीमा जान बाध्य भएको उनीहरूको भनाइ छ ।

अस्पतालमा उपचाररत बिरामीलाई तत्काल आवश्यक औषधि फार्मेसीमा नपाउँदा बिरामीका आफन्तले बाहिर गएर औषधि खोज्नुपर्ने र कतिपय अवस्थामा बढी मूल्यसमेत तिर्नुपर्ने गुनासो गरेका छन् ।

उपचारको आर्थिक भार बेहोरिरहेका परिवारका लागि औषधि खोज्दै विभिन्न फार्मेसी धाउनुपर्ने अवस्थाले थप समस्या सिर्जना गरेको सेवाग्राही बताउँछन् ।

अस्पताल परिसरमै सञ्चालित फार्मेसीमा बिरामीका लागि आवश्यक र अत्यावश्यक औषधिको नियमित उपलब्धता सुनिश्चित गर्नुपर्ने उनीहरूको माग छ ।

समस्या सुनाउँदा सहयोगी व्यवहार नपाएको गुनासो

बिरामी तथा कुरुवाले अस्पतालका कर्मचारी र सुरक्षाकर्मीको व्यवहारलाई लिएर पनि प्रश्न उठाएका छन् ।

सेवा ढिलो भएको, औषधि समयमा नदिइएको वा अन्य समस्याबारे जानकारी गराउँदा कतिपय कर्मचारीबाट सहयोगी र संवेदनशील व्यवहार नपाएको उनीहरूको आरोप छ ।

एक सेवाग्राहीका अनुसार अस्पतालको सेवाबारे गुनासो गर्दा ‘चित्त बुझ्दैन भने निजी अस्पतालमा जानुस्’ भन्ने आशयको जवाफसमेत पाइएको थियो ।

यद्यपि उक्त अभिव्यक्ति कुन कर्मचारीले, कुन सन्दर्भमा र कुन परिस्थितिमा दिएको हो भन्ने विषय स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन बाँकी छ । तर अस्पतालमा उपचाररत बिरामी तथा उनीहरूका आफन्तसँग गरिने व्यवहार मर्यादित, संवेदनशील र बिरामीमैत्री हुनुपर्नेमा सेवाग्राहीले जोड दिएका छन् ।

आर्थिक, मानसिक र शारीरिक समस्याबीच अस्पताल पुगेका बिरामी तथा उनीहरूका परिवारमाथि रुखो व्यवहार गरिनु स्वीकार्य नहुने उनीहरूको भनाइ छ ।

अनलाइन सेवा भए पनि लाइनको सास्ती कायमै

अस्पतालले अनलाइन सेवाको व्यवस्था गरे पनि त्यसबाट सेवाग्राहीले अपेक्षित सहजता अनुभव गर्न नसकेको गुनासोसमेत छ ।

अनलाइन प्रक्रिया पूरा गरेपछि पनि कार्डका लागि लाइन बस्नुपर्ने, विभिन्न काउन्टर धाउनुपर्ने र सामान्य जानकारी लिनसमेत कर्मचारी खोज्दै हिँड्नुपर्ने अवस्था रहेको सेवाग्राही बताउँछन् ।

रिपोर्ट व्यवस्थापनमा समेत स्पष्ट सूचना प्रणालीको अभाव रहेको उनीहरूको आरोप छ । रिपोर्ट कहिले तयार हुन्छ, कहाँबाट लिने र चिकित्सकलाई कहिले देखाउने भन्ने सामान्य जानकारी सहज रूपमा नपाउँदा बिरामी तथा कुरुवा अन्योलमा पर्ने गरेको बताइएको छ ।

अनलाइन सेवा सञ्चालन गर्नु मात्रै डिजिटल सुधार नभएको भन्दै सेवाग्राहीले अस्पतालको सम्पूर्ण सेवा प्रक्रियालाई सरल र व्यवस्थित बनाउनुपर्ने बताएका छन् ।

अस्पताल प्रशासनको ध्यान जानुपर्ने सेवाग्राहीको माग

सरकारी अस्पतालको सेवा प्रभावकारी, सहज र बिरामीमैत्री बनाउने विषय पटक–पटक उठ्दै आएको छ । स्वास्थ्य सेवा सुधार, प्रविधिको प्रयोग र नागरिकलाई सहज उपचार उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता सरकार तथा सम्बन्धित निकायबाट व्यक्त हुँदै आएका छन् ।

तर सिभिल अस्पतालमा उपचाररत बिरामी र उनीहरूका आफन्तले उठाएका औषधि वितरणमा ढिलाइ, फार्मेसीमा औषधि अभाव तथा कर्मचारीको व्यवहारसम्बन्धी गुनासालाई अस्पताल प्रशासनले गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्ने देखिन्छ ।

विशेषगरी समयमै औषधि नदिइएको भन्ने आरोप बिरामीको स्वास्थ्य र सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो । यस्ता गुनासाको तत्काल छानबिन गरी वास्तविकता सार्वजनिक गर्नु अस्पताल प्रशासनको जिम्मेवारीसमेत हो ।

त्यस्तै, अस्पतालको फार्मेसीमा अत्यावश्यक औषधिको उपलब्धता, बिरामी तथा कुरुवासँग कर्मचारी र सुरक्षाकर्मीले गर्ने व्यवहार तथा सूचना प्रवाहको अवस्थाबारे नियमित अनुगमन आवश्यक देखिएको छ ।

बिरामी र उनीहरूका आफन्तको प्रश्न छ– गम्भीर गुनासा उठिसकेपछि अस्पताल प्रशासनले सेवा सुधारका लागि तत्काल कदम चाल्छ कि कुनै अप्रिय घटना भएपछि मात्रै सक्रिय हुन्छ ?